Có quốc gia nào đã thành công trong việc tổ chức và triển khai mô hình dự án carbon tập thể dành cho nhiều doanh nghiệp SME cùng tham gia không?

Có, một số quốc gia đã triển khai thành công mô hình dự án carbon tập thể, trong đó nhiều doanh nghiệp nhỏ hoặc nông hộ cùng tham gia dưới một chương trình được điều phối tập trung. Mục tiêu là giảm chi phí giao dịch, đơn giản hóa quy trình xác minh và mở rộng quy mô để đủ điều kiện tạo tín chỉ carbon.

Một ví dụ điển hình là Chương trình Family Forest Carbon tại Hoa Kỳ, do tổ chức American Forest Foundation khởi xướng, đã tập hợp hàng ngàn chủ rừng quy mô nhỏ dưới một dự án cải tiến quản lý rừng. Chương trình sử dụng mô hình MRV đơn giản và thống nhất để giảm chi phí kiểm chứng và tạo tín chỉ carbon thông qua phương pháp IFM. Các tín chỉ này được giao dịch trên thị trường tự nguyện và tạo ra dòng tài chính cho các chủ đất quy mô nhỏ** **(The Nature Conservancy, 2025)..

Tại châu Phi, các dự án cookstove (bếp sạch) do tổ chức Gold Standard hoặc Verra chứng nhận cũng thường được triển khai theo mô hình tập thể, nơi hàng ngàn hộ gia đình tại Kenya, Rwanda hoặc Ghana cùng áp dụng công nghệ mới giúp giảm phát thải và được đo đạc dưới một hệ thống tập trung. Các công ty như Burn Manufacturing hay Impact Carbon là đơn vị điều phối (Stevens, Santangelo, Muzee, Clifford, & Jewitt, 2020)**.

Tại Việt Nam, tuy chưa có dự án carbon tập thể quy mô SME công nghiệp, nhưng bài học từ mô hình nông nghiệp của BioCarbon Fund tại Ấn Độ – nơi hàng trăm nông dân cùng thay đổi phương pháp cày xới – cho thấy tiềm năng áp dụng tương tự trong các ngành như chăn nuôi, chế biến nông sản hoặc dịch vụ du lịch sinh thái.

Mô hình tập thể giúp SME vượt qua rào cản chi phí ban đầu và năng lực kỹ thuật. Tuy nhiên, thành công phụ thuộc vào năng lực điều phối, dữ liệu thống nhất và cơ chế chia sẻ lợi ích rõ ràng giữa các bên. Bài học là cần có một tổ chức trung gian mạnh, minh bạch và được tin tưởng để làm đầu mối điều phối và xác minh.

Nguồn:

• **Stevens, L., Santangelo, E., Muzee, K., Clifford, M., & Jewitt, S. (2020). Market mapping for improved cookstoves: Barriers and opportunities in East Africa. Development in Practice, 30(1), 37–51. https://doi.org/10.1080/09614524.2019.1658717
• **The Nature Conservancy. (2025). Family Forest Carbon Program. The Nature Conservancy. https://www.nature.org/en-us/what-we-do/our-priorities/tackle-climate-change/climate-change-stories/family-forest-carbon-program/#:~:text=The%20program%20is%20unique%20in,low%20for%20family%20forest%20owners