Trên thế giới, các doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ trong ngành thép và xi măng đã áp dụng những mô hình hoặc chiến lược nào để giảm phát thải và tham gia vào thị trường tín chỉ carbon?

Trong thời gian gần đây, nhiều doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ (SME) trong lĩnh vực thép và xi măng, vốn là hai ngành phát thải cao, đã từng bước triển khai các giải pháp nhằm giảm khí nhà kính và tiếp cận thị trường tín chỉ carbon.

Trong thời gian gần đây, nhiều doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ (SME) trong lĩnh vực thép và xi măng, vốn là hai ngành phát thải cao, đã từng bước triển khai các giải pháp nhằm giảm khí nhà kính và tiếp cận thị trường tín chỉ carbon. Các biện pháp phổ biến gồm có: (1) nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, (2) chuyển đổi sang nhiên liệu thay thế, (3) thay đổi quy trình sản xuất và (4) đầu tư vào công nghệ giảm phát thải** **(Carey & Primo, 2022).

Ví dụ, các doanh nghiệp xi măng quy mô vừa ở Ấn Độ đã áp dụng việc lắp đặt hệ thống thu hồi nhiệt thải để tận dụng lượng nhiệt dư trong quá trình sản xuất. Bên cạnh đó, họ cũng thay thế một phần clinker bằng các phụ gia công nghiệp như tro bay hoặc xỉ lò cao. Những giải pháp này vừa giúp giảm tiêu thụ nhiên liệu, vừa cắt giảm lượng CO₂ phát sinh trong quá trình nung clinker, vốn là nguồn phát thải chính của ngành xi măng. Một số công ty đã đăng ký các dự án này theo Cơ chế Phát triển Sạch (CDM) thuộc Nghị định thư Kyoto để tạo ra tín chỉ carbon. Theo báo cáo của Economic Times, thậm chí từ năm 2007, nhiều doanh nghiệp Ấn Độ đã tạo ra lượng lớn tín chỉ carbon nhờ tận dụng tro bay và lắp đặt hệ thống tận thu nhiệt thải (Choudhary, 2007).

Trong ngành thép, các doanh nghiệp SME đã tiến hành hiện đại hóa lò nung, lắp đặt động cơ tiết kiệm điện, cải tiến dây chuyền sản xuất, đồng thời triển khai thu hồi khí nóng để phát điện. Một nhà máy thép quy mô vừa tại bang Gujarat (Ấn Độ) đã lắp đặt tổ máy phát điện 25 MW từ khí nóng, giúp tiết kiệm điện từ than đá và giảm được gần 160.000 tấn CO₂ mỗi năm, đồng thời nhận được tín chỉ phát thải được chứng nhận (United Nations Framework Convention on Climate Change, 2019).

Ngoài các giải pháp tại chỗ, nhiều doanh nghiệp SME đang tìm hiểu công nghệ mới như thu giữ và lưu trữ carbon (CCUS), dù còn đắt đỏ, để chuẩn bị cho giai đoạn chuyển đổi dài hạn. Một số doanh nghiệp tiên phong đã tham gia vào các dự án trình diễn hoặc thử nghiệm công nghệ mới, và tận dụng thị trường tín chỉ carbon tự nguyện để huy động tài chính cho các sáng kiến này. Tổ chức Climate Action Reserve đã phát triển bộ tiêu chuẩn riêng cho xi măng carbon thấp, nhằm khuyến khích các doanh nghiệp sáng tạo loại xi măng có hàm lượng clinker thấp, giúp giảm phát thải và nhận tín chỉ carbon cho đổi mới công nghệ (Carey & Primo, 2022)**.

Trong ngành thép, các phương án sản xuất mới, như sử dụng hydro xanh kết hợp với lò hồ quang điện, đang dần hình thành. Một số đề xuất chính sách quốc tế cho phép các doanh nghiệp thép nhận tín chỉ carbon nếu giảm được cường độ phát thải so với mức trung bình ngành (theo công nghệ lò cao truyền thống).

Tại các quốc gia có hệ thống giao dịch phát thải như EU, Hàn Quốc hoặc Trung Quốc, một số doanh nghiệp SME trong ngành thép và xi măng đã phải tham gia hệ thống ETS và mua bán hạn ngạch phát thải, hoặc cải tiến công nghệ để không vượt ngưỡng phát thải. Ngay cả khi chưa chịu sự điều chỉnh trực tiếp, các doanh nghiệp cung ứng nhỏ hơn cũng phải giảm phát thải để duy trì khả năng cạnh tranh trong chuỗi giá trị. Cuối cùng, nhiều SME cũng sử dụng tín chỉ carbon tự nguyện để bù đắp phần phát thải khó tránh, thông qua việc đầu tư vào dự án trồng rừng hoặc năng lượng tái tạo, từ đó gia tăng hình ảnh “xanh” với khách hàng và nhà đầu tư.

Tóm lại, bằng các biện pháp như tiết kiệm năng lượng, đổi mới quy trình sản xuất, thay thế nguyên vật liệu và tận dụng công nghệ carbon, các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành thép và xi măng trên toàn cầu đã bắt đầu cắt giảm phát thải. Khi đăng ký các sáng kiến này theo các tiêu chuẩn như CDM, Verra, Gold Standard hoặc cơ chế quốc gia, nhiều doanh nghiệp đã biến phần giảm phát thải thành nguồn doanh thu thực tế, đồng thời từng bước hòa nhập vào thị trường tín chỉ carbon toàn cầu, chuẩn bị cho xu hướng trung hòa carbon trong tương lai.

Tài liệu tham khảo:

• **Carey, K., & Primo, A. (2022). A Concrete Path to Decarbonizing Cement. Climeco.**https://www.climeco.com/insights-library/a-concrete-path-to-decarbonizing-cement/
• **Choudhary, S. (2007). Cement cos cut costs, earn carbon credits with fly ash. The Economic Times. **https://economictimes.indiatimes.com/industry/indl-goods/svs/cement/cement-cos-cut-costs-earn-carbon-credits-with-fly-ash/articleshow/2152503.cms?from=mdr
• **United Nations Framework Convention on Climate Change. (2019). Waste Heat Recovery CDM CPP. United Nations Carbon Offset Platform. **https://offset.climateneutralnow.org/waste-heat-recovery-cdm-cpp