Doanh nghiệp có thể áp dụng công nghệ blockchain hoặc mã QR để minh bạch hóa quy trình MRV không?

Doanh nghiệp hoàn toàn có thể áp dụng công nghệ blockchain và mã QR để minh bạch hóa quy trình MRV (đo lường, báo cáo và thẩm định) trong quản lý phát thải khí nhà kính. Đây là hai công nghệ đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi nhằm tăng cường tính minh bạch, chính xác và tự động hóa trong lĩnh vực phát triển bền vững.

Công nghệ blockchain mang lại tiềm năng to lớn trong việc số hóa và bảo mật dữ liệu khí hậu. Theo báo cáo của Dong et al. (2018) và nghiên cứu của Woo et al. (2021), blockchain cho phép xây dựng hệ thống sổ cái phân tán (distributed ledger), giúp ghi nhận, xác minh và chia sẻ dữ liệu MRV theo thời gian thực, với tính bảo mật cao và không thể bị chỉnh sửa. Việc tích hợp hợp đồng thông minh (smart contracts) còn giúp tự động hóa các bước trong quy trình MRV - chẳng hạn, một cảm biến IoT có thể tự động kích hoạt hợp đồng ghi nhận tín chỉ carbon khi phát hiện mức giảm phát thải đạt tiêu chuẩn. Nhờ đó, blockchain không chỉ làm giảm chi phí xác minh mà còn giảm thiểu nguy cơ gian lận do loại bỏ các thao tác thủ công và trung gian. Trên thực tế, công nghệ này đang được triển khai thử nghiệm để xây dựng các thị trường carbon minh bạch hơn, nơi mỗi tín chỉ carbon được gắn mã định danh duy nhất và toàn bộ lịch sử giao dịch được lưu trữ công khai. Một ví dụ tiêu biểu là nền tảng Open Forest Protocol (Open Forest Protocol, n.d.) - giải pháp MRV rừng on-chain miễn phí, có thể áp dụng ngay cả với các dự án nhỏ chỉ 0,2 hecta.

Bên cạnh blockchain, mã QR cũng đang chứng minh vai trò quan trọng trong việc kết nối dữ liệu môi trường với người tiêu dùng cuối. Công nghệ QR giúp doanh nghiệp truyền tải thông tin về quy trình sản xuất, phát thải và truy xuất nguồn gốc sản phẩm một cách trực quan và tiện lợi. Nhiều sáng kiến quốc tế đã ứng dụng QR trong phát triển bền vững, chẳng hạn nền tảng OpenSC (Open SC, n.d.) do WWF và BCG đồng sáng lập, kết hợp blockchain và QR để minh bạch chuỗi cung ứng thực phẩm cho phép người tiêu dùng quét mã tại điểm bán để theo dõi hành trình của sản phẩm từ nguồn gốc đến tay người dùng. Tại Việt Nam, các dự án thí điểm do UNDP (UNDP, n.d.) phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thực hiện cũng đã áp dụng mã QR lên các loại trái cây như xoài, dứa, thanh long để truy xuất nguồn gốc và hiển thị dấu chân carbon. Ngoài ra, nghiên cứu trong lĩnh vực tái chế bao bì cho thấy sự kết hợp giữa QR và blockchain giúp theo dõi toàn bộ vòng đời chai nhựa PET (Gazeau et al., 2024)từ sản xuất đến tái chế với đầy đủ thông tin về ngày sản xuất và tỷ lệ tái chế. Trong ngành thời trang, Liên minh châu Âu đang triển khai “Digital Product Passport” (DPP) (Data.Europa.Eu, 2025), yêu cầu các nhãn sản phẩm tích hợp mã QR nhằm cung cấp thông tin chi tiết về vật liệu, xuất xứ và quy trình tái chế; các thương hiệu như Kappahl và Marimekko đã bắt đầu triển khai thử nghiệm giải pháp này.

Như vậy, việc ứng dụng blockchain và mã QR không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả trong quản lý phát thải mà còn góp phần xây dựng lòng tin với đối tác, khách hàng và cơ quan quản lý thông qua sự minh bạch, chính xác và sẵn sàng chia sẻ thông tin theo chuẩn mực quốc tế. Đây cũng là một bước đi chiến lược trong quá trình chuyển đổi xanh và tham gia vào các cơ chế thị trường carbon hiện đại.

Tài liệu tham khảo:

• Dong, Xiaoqun; Mok, Rachel Chi Kiu; Tabassum, Durreh; Guigon, Pierre; Ferreira, Eduardo; Sinha, Chandra Shekhar; Prasad, Neeraj; Madden, Joe; Baumann, Tom; Libersky, Jason; McCormick, Eamonn; Cohen, Jefferson. (2018). Blockchain and emerging digital technologies for enhancing post-2020 climate markets (English). World Bank Group. http://documents.worldbank.org/curated/en/942981521464296927
• Woo, J., Fatima, R., Kibert, C. J., Newman, R. E., Tian, Y., & Srinivasan, R. S. (2021). Applying blockchain technology for building energy performance measurement, reporting, and verification (MRV) and the carbon credit market: A review of the literature. Building and Environment, 205, 108199. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2021.108199
• Open Forest Protocol. (n.d.). How blockchain will open a new standard for carbon credits. https://www.openforestprotocol.org/blog/how-blockchain-will-open-a-new-standard-for-carbon-credits
• OpenSC - Home. (n.d.). https://opensc.org/
• UNDP. (n.d.). E-Traceability: A transformative step towards climate-responsible agriculture. UNDP. https://www.undp.org/vietnam/news/e-traceability-transformative-step-towards-climate-responsible-agriculture
• Gazeau, B., Zaman, A., Minunno, R., & Shaikh, F. (2024). Developing Traceability Systems for Effective Circular Economy of Plastic: A Systematic Review and Meta-Analysis. Sustainability, 16(22), 9973. https://doi.org/10.3390/su16229973
• Data.Europa.Eu. (2025, February 13). EU’s Digital Product Passport: Advancing transparency and sustainability. data.europa.eu. https://data.europa.eu/en/news-events/news/eus-digital-product-passport-advancing-transparency-and-sustainability