Làm sao để thể hiện các lợi ích đồng thời (xã hội, sinh thái) để thu hút nhà đầu tư?

Khái niệm và vai trò của “lợi ích đồng thời” (co-benefits)

Lợi ích đồng thời là các giá trị tích cực ngoài mục tiêu cắt giảm phát thải, mà một dự án carbon có thể mang lại cho cộng đồng, xã hội và hệ sinh thái địa phương. Những lợi ích này có thể bao gồm:

• Tạo việc làm bền vững cho người dân địa phương
• Bảo tồn đa dạng sinh học, tăng độ che phủ rừng
• Cải thiện chất lượng nước, không khí hoặc sức khỏe cộng đồng
• Hỗ trợ giáo dục, đào tạo hoặc trao quyền cho nhóm yếu thế

Đối với các nhà đầu tư, đặc biệt là quỹ đầu tư tác động (impact funds), tổ chức phát triển đa phương (MDBs) và các công ty có chiến lược phát thải ròng bằng 0, các lợi ích đồng thời là yếu tố quyết định trong việc lựa chọn dự án. Dự án càng thể hiện rõ tác động tích cực xã hội – môi trường thì càng có khả năng được tài trợ hoặc mua tín chỉ với mức giá cao hơn.

Các giải pháp thể hiện lợi ích đồng thời trong thiết kế và truyền thông dự án

a. Lồng ghép các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) vào hồ sơ thiết kế dự án (PDD)

• Doanh nghiệp nên xác định rõ những SDG nào mà dự án của mình đang đóng góp, ví dụ:
  • SDG 13 – Hành động vì khí hậu
  • SDG 6 – Nước sạch và vệ sinh
  • SDG 8 – Việc làm bền vững
  • SDG 15 – Bảo vệ tài nguyên đất và rừng
• Thông tin này cần được đưa vào phần phân tích tác động xã hội và môi trường trong hồ sơ thiết kế dự án (PDD), kèm theo kế hoạch giám sát chỉ số (SDG monitoring plan).

Việc sử dụng ngôn ngữ và hệ thống chỉ tiêu của SDGs giúp tăng khả năng tương thích với kỳ vọng của nhà tài trợ quốc tế, đồng thời thuận lợi trong quá trình đánh giá dự án.

b. Áp dụng khung đo lường co-benefits được quốc tế công nhận

Hiện có hai bộ tiêu chuẩn quốc tế hàng đầu cung cấp khung đánh giá và xác minh lợi ích đồng thời:

• Gold Standard for the Global Goals (GS4GG): Tích hợp đánh giá SDGs, có công cụ SDG Impact Tool cho phép đo lường định lượng và định tính các chỉ số đồng thời.
• CCB Standards (Climate, Community and Biodiversity): Áp dụng phổ biến trong các dự án trồng rừng, bảo tồn đất, cung cấp cấu trúc đánh giá tác động đến cộng đồng bản địa và đa dạng sinh học.

Doanh nghiệp có thể:

• Sử dụng bộ công cụ này ngay từ giai đoạn xây dựng dự án
• Đăng ký xác minh bên thứ ba để tăng độ tin cậy với nhà đầu tư
• Được gắn nhãn tiêu chuẩn cao (ví dụ: “Gold Standard Certified”) giúp tăng giá trị thị trường của tín chỉ

c. Truyền thông bằng chỉ số cụ thể, minh bạch và dễ hiểu

Việc thể hiện lợi ích đồng thời nên đi kèm với số liệu cụ thể để tăng tính thuyết phục. Ví dụ:

Những chỉ số này nên được cập nhật định kỳ và đưa vào báo cáo minh bạch (ví dụ như báo cáo tác động hàng năm, báo cáo ESG, hoặc các tài liệu tiếp thị dự án).

Ví dụ minh họa

Một dự án xử lý nước thải sinh hoạt tại Đồng bằng sông Cửu Long được thiết kế để giảm phát thải khí metan (CH₄) thông qua công nghệ khí sinh học. Ngoài mục tiêu cắt giảm 20.000 tCO₂ mỗi năm, dự án còn mang lại:

• Đóng góp vào SDG 6: Cung cấp nước tái sử dụng đạt chuẩn cho 500 hộ dân
• Đóng góp vào SDG 13: Giảm 20.000 tCO₂ thông qua công nghệ thu hồi khí
• Đóng góp vào SDG 8: Tạo 35 việc làm kỹ thuật và vận hành nhà máy

Dự án sử dụng công cụ SDG Impact Tool của Gold Standard để định lượng và được tổ chức quốc tế thẩm định xác minh. Nhờ cách tiếp cận này, nhà tài trợ từ một quỹ khí hậu tại Thụy Sĩ quyết định đầu tư vốn với lãi suất ưu đãi, đồng thời ký hợp đồng mua tín chỉ carbon dài hạn.

Khuyến nghị cho doanh nghiệp SME

• Ngay từ giai đoạn lên ý tưởng, doanh nghiệp nên xác định các lợi ích đồng thời có thể phát sinh, dựa trên mô hình kinh doanh và địa bàn triển khai
• Sử dụng các khung đánh giá quốc tế như Gold Standard hoặc CCB để tăng tính công nhận
• Chủ động truyền thông minh bạch và định lượng hóa lợi ích đồng thời, không chỉ để đáp ứng nhà đầu tư mà còn để nâng cao hình ảnh doanh nghiệp
• Hợp tác với các tổ chức xã hội, NGO hoặc trường đại học để giám sát và đánh giá tác động một cách khách quan

Tài liệu tham khảo

• Gold Standard. (2022). SDG Impact Tool - Gold Standard Foundation. https://globalgoals.goldstandard.org/430-iq-sdg-impact-tool/
• Climate, Community & Biodiversity Alliance. (2013). CCB Standards Third Edition. Verified Carbon Standard. CCB_Standards_Third_Edition_December_2013.pdf